Dijital Zeka Nedir, Nasıl Kazanılır?

Dijital Zeka Nedir, Nasıl Kazanılır?

Dijital Zeka Nedir, Nasıl Kazanılır?

Merhaba Arkadaşlar,

Bu yazımızda, teknoloji çağının kaçınılmaz bir sonucu olarak karşımıza çıkan ve her geçen gün önemi daha da artan bir kavramdan bahsedeceğiz: Dijital Zeka…

Öncelikle zeka nedir, ona bir bakalım.

Zekâ ya da ruh biliminde anlak, zihnin öğrenme, öğrenilenden yararlanabilme, yeni durumlara uyabilme ve yeni çözüm yolları bulabilme yeteneğidir. Başka bir deyişle anlak, zihnin birçok yeteneğinin uyumlu çalışması sonucu ortaya çıkan bir yetenekler birleşimidir”

Olarak tanımlıyor Wikipedia… Freud’a göre ise daha düz bir tanımı var. “Bulunduğu ortama uyum sağlayabilme kabiliyeti” olarak tanımlıyor Freud zekayı.

Freud’un bu ilanının ardından, 1983 yılında Howard Gardner zeka konusunda çığır açan kuramını açıkladı: Çoklu Zeka Kuramı. Bu kuram göre zekâ tek boyutlu değil ve farklı kişilerde farklı alanlarda kendini gösterebiliyor.  İşte bu zekâ alanları aşağıdaki gibidir.

  1. Sözel – Dilsel Zekâ
  2. Mantıksal – Matematiksel Zekâ
  3. Görsel – Mekansal Zekâ
  4. Bedensel – Kinestetik Zekâ
  5. Müziksel – Ritmik Zekâ
  6. Kişisel – İçsel Zekâ
  7. Kişilerarası – Sosyal Zekâ
  8. Doğa – Varoluşcu Zekâ

Söz gelimi X bireyi müzikte oldukça başarılı iken insan ilişkilerinde yeterince olumlu sonuçlar alamayabiliyor. “İşte…” diyor Gardner. “X kişisinin böyle spesifik davranışı onun farklı zeka alanlarında farklı eğilimlerde olduğunun kanıtıdır.”

Gardner’ın bu iddiasına göre “gerizekâlı” kimse de yok anlamına gelmektedir. Zira toplumun “geri” sandığı “zeka”, aslında farklı bir alanda kendi içinde keşfedilmemiş bir dahi barındırıyor olabilir.

Gelelim yazımıza konu olan “Dijital Zeka (Digital Quotient-DQ)” kavramına…

Dijital(sayısal) başta telefon ve bilgisayar olmak üzere tüm elektronik kavramları bünyesinde barındıran bir kavramdır. Buna göre bilgisayarda makale yazarken “dijital bir iş” yapmış oluyorsunu. Ya da telefonda kankanızla muhabbet ederken “dijital araçlar aracılığıyla bir dostunuzla iletişim kurmuş” olursunuz.

Dijital aygıtları beğenerek kullanıyoruz ve hayatımızı kolaylaştırmada onlardan seve seve faydalanıyoruz. Buraya kadar her şey harika!..

Fakat örnekleri biraz daha karmaşıklaştıralım: Öğretmeniniz xyzmatodevfalanfesmekan.com.tr sitesinin “Geometri” sayfasının “Katı Cisimler” sekmesinde altta sağda bulunan ampersant ikonuna verili linki tıklayıp karşımıza çıkan online testi süreli olarak çözüp, elde ettiğimiz skorların screenshot’ını jpg formatına dönüştürüp kendisine mail atmanızı isterse peki?

O zaman ne yaparsınız?

Dijital Zeka’nın önemine vurgu yapan bir başka örnek verelim. Patronunuz son 10 yılda uluslar arası faaliyette bulunan 10 farklı gönüllü yardım kuruluşuna ait, savaş mağduru çocukların açlık ve sefaletle baş etme pratikleri hakkında hazırlamış oldukları istatistiklerini alıp, sonra bu verileri  bölgelere göre karşılaştırmalı olarak gösteren dinamik bir sütun grafiği hazırlamanızı ve bu verileri vektörel olmayan üç boyutlu görsellerle desteklemenizi, yoksa da sizi işten çıkaracağını salık verirse ne yapardınız?

Örnekler, dijital zekâya dair zihninizde bir kalıp oluşmasını sağlamıştır diye umuyoruz.

Peki Nedir Dijital Zeka?..

Dijital Zeka, en genel anlamıyla, “dijital yetkinlik çağında sorun çözmede yararlanılan bilgi, beceri ve yeteneklerin tamamıdır” (Öznur Karaeloğu).

Tam da bu noktada “Ben doğuştan dijital gerizekalıyım. Bilgisayar kullanmasını oldu bitti bilmem.” Diyenleriniz olacaktır. Fakat Öznur Karaeloğlu’nun yukarıda tanımladığı üzere, dijital zeka, gökten zembille inen bir ülfet(!) değil, ancak çabalanarak kazanılabilecek bir meziyettir.

Dijital zekanın gerektirdiği becerilerse şu şekilde sıralanabilir:

1.Dijital Kimlik: Tıpkı gerçek hayatta şahsi kimliğimizi yapılandırmamız gibi, sanal/dijital ortamda da yapılandırdığımız bir kimliğimiz olmalıdır. Bu anlamda kurumsal web siteleri, portföyler, sosyal medya hesaplarınız, dijital kimliğinizi yapılandırmanıza size destek olacaktır. Bu kimliği çıtası ne kadar yüksekte ise, dijital itibarınızın da o kadar üstlerde olacağından dem vuruluyor.

2.Dijital Kullanım: Başta internet ve web portalları olmak üzere telefon ve bilgisayarı ne kadar etkin ve doğru stratejilerle kullandığınıza işaret eden kavramdır. Örneğin üzerinde araştırma yapıp yazıya dökmeniz gereken bir konuda ne kadar kısa bir sürede ne kadar nitelikli bir ürün ortaya koyabiliyorsunuz?..

3.Dijital Emniyet: Bu kavram, sanalda karşımıza çıkabilecek siber zorbalık, sanal taciz, şiddet ve kutuplaştırmalara karşın, kendimizi ve temsil ettiğimiz değerleri ne ölçüde sağlama aldığımıza işaret ediyor. Yani bir nebze “Deveni bağla sonra tevekkül et” durumunu anlatıyor.

4.Dijital Güvenlik: Gerek şahsi gerek kurum verileriniz, internette tuşladığınız andan itibaren her an saldırıya açık olacaktır. Verilerinizin gizliliğini ve güvenliğini sağlamada yeterince muhafazakar davranıyor musunuz? Özel bilgileri korumada gereken hassasiyeti gösterebiliyor musunuz? Sizi, sizin göremediğiniz noktalardan görebilen ve art niyet taşıması muhtemel hacker’lara karşı ihtiyatlı davranıyor musunuz? İşte bu gibi sorular dijital güvenlik kapsamına girmektedir.

5.Dijital İletişim/Duygusal Zeka(EQ): Dijital araçları kullanarak insanlar ve kurumlarla iletişim kurmada ne kadar başarılı olabildiğinize işaret eden kavramdır. Bu anlamda, kullandığınız kelimeler, dijital üslubunuz, nezaket ve empati dereceniz, dijital iletişiminize yön verecek altın kurallardır.

6.Dijital Okur-Yazarlık: Dijital bir veriyi okuyup yorumlamada, peki, yeterince başarılı mısınız? Örneğin bir akademik destek platformunda yayınlanana makaleyi, nokta-virgül atlamadan bütün ayrıntılarıyla okuyup, metnin vermek istediği mesajı doğru anlamlandırabiliyor musunuz? Ya da bilgi sahibi olmak istediğiniz husus hakkında arama motorlarından doğru aramalar yapabiliyor ve zihninizde o konu hakkında doğru bir şema çizilmesine olanak sağlıyor musunuz? İşte bu nüanslar da dijital okur-yazarlığınızı ele veren püf noktalar olacaktır.

7.Dijital Haklar: Kişinin sanal ortamlarda etkileşimler gerçekleştirirken kendi haklarına sahip çıkıp muhatap olduğu sanal kimliklere insani ölçüde(hümanizm) saygı duymasına işaret eder.

Dijital Zeka(DQ –  Digital Quotient) kavramının ne olduğunu, nasıl kazanılabileceğini ve günümüz entelektüel kişiliğinde neden önemli olduğunu anlatmaya çalıştık.

Asla yadsınamaz gerçek şu ki, günümüzde dijital dünyayı ne kadar iyi okuyup anlayabiliyorsak o ölçüde başarılı ve mutlu bireyler haline geliyoruz. Hayat parmaklarınızın ucunda… Biz, “ Onu ıskalamayın!” diyoruz. Zira tüm cezbediciliğiyle bizlere kucak açan bu dijital hayat, sandığımızdan çok  daha heyecan verici ve hem bu nimetler hem sunduğu fırsatları, hızla ellerimizden altından kayıp gitmektedir.

Bir de bu açıdan bakın, istedik 😊

________

Umarız sizler için faydalı bir yazı olmuştur.

Yeni yazılarda görüşmek üzere,

Saygılar,

HobiTanıt.Com

4 Beğen

Yapılan Yorumlar

  1. dijital zeka kavramını ilk olarak Ufuk Tarhan’dan duymuştum baya etkileyici, geleceğe ayak uydurmanın farklı bakabilmenin önceliği.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir