Etkili Ders Materyali İçin Altın Kurallar

0 10

Merhaba,

Bu yazımda eğitici öğretim materyallerinin neler olduğundan, neden önemli olduğundan ve etkili bir öğretim materyali hazırlamada en önemli kuralların neler olabileceğinden bahsedeceğim.

Öncelikle şunu belirtmek istiyorum arkadaşlar. “Öğretim materyali” eğitimcilere mal edilmiş bir kavram, sanki diğer kesimler materyal hazırlayamazmış gibi. Fakat bu yanlış bir algıdır. Bir ebeveyn çocuğunu yetiştirirken ya da bir proje yöneticisi üzerinde çalışılan projeyi müşterisine tanıtırken, o projenin müşterinin gözünün önünde canlanmasını sağlamak için pek âlâ materyaller kullanabilir.

Açıkçası buna hepimiz ihtiyaç duyarız. Farklı ufuklara yelken açarken, yeni bir şey hayal ederken ya da bir bilgiyi özümsemeye çalışırken onun şeklini şemâlini tasavvur etmeye çabalarız. Bu tasavvur o imgenin zihnimize kaydedilmesini kolaylaştırır. Aksi halde, diyebiliriz ki, materyalize edilemeyen hiçbir bilgi zihinde yer tutmaz, çöp bilgi olarak beynin geri dönüşüm kutusundaki vasat yerini alır.

İşte bu bakımdan materyaller önemlidir ve her şeyin sanallaştığı günümüz evreninde bizatihi gereklidir. Bu yüzden, lütfen materyal olgusunu eğitimcilere “kitlemeyelim” arkadaşlar. Zira onu kullanmak ve ondan yararlanmak sadece okuldaki öğrencilerin değil, hepimizin ihtiyacıdır.

Nelerdir Peki Bu Materyaller?

Yazının mahiyeti olarak etkili materyal hazırlama kurallarının neler olacağını belirtmiştim. Dilerseniz öncelikle en bilinen ve her yerde kullanılan temel öğretim araçlarının(materyallerin) neler olduğuna bir göz atalım.

  • Kitap, dergi, broşürler
  • Afişler
  • Yazılı Materyaller
  • Resim ve Grafikler
  • Tepegöz Asetatları
  • Gerçek kişi, nesneler ve
  • Modeller
  • Ses Kasetleri
  • Televizyon Programları ve video kasetler
  • Bilgisayar yazılımları
  • Kukla ve oyuncaklar
  • Kavram ve Zihin Haritaları
  • Defterler, Not Defterleri
  • Slatylar
  • Etkileşimli Videolar
  • Kara Tahtalar, Beyaz Tahtalar
  • Fotoğraf ve resimler
  • Üç boyutlu maketler
  • Posterler
  • Çizimler ve şekiller
  • Çoklu Ortam Setleri
  • Legolar, Pazıllar(Puzzle)

Örnekleri artırabiliriz. Fakat materyallerin mahiyetinin ne olduğunun anlaşılması açısından bu örnekler yeterlidir diye düşünüyorum. Bu nesnelerin birlikte bir arada kullanılabileceği gibi, sadece birini kullanarak da etkili bir öğretim ortamı sağlanması mümkündür.

Öğretimde Materyal Kullanmanın Faydaları

» Öğrenilen bilginin kalıcı olmasını sağlar.

» Kullanılan materyal, niteliğine bağlı olarak muhatap kitlenin ilgisini çeker.

» Öğrenimin zihinde kodlanmasını güçlendirir. Bir bilgi zihne ne kadar kuvvetli kodlanmışsa o kadar kalıcı olur.

» Anlatıcının, kavratmak istediği olguyu anlatmasını kolaylaştırır. Anlatıcıyı “daha az yorar” – (fakat Ösym bu ifadeyi pek benimsemiyor arkadaşlar, aman diyeyim J ..)

» Anlatıcı için anlatmanın, dinleyici için öğrenmenin zamanını kısaltır. Zamandan kâr sağlanmış olur.

» Anlatımın başında dikkat çekme/güdüleme görevi görür. Yani dinleyiciler materyale odaklandıkları için, anlatıcıyı dikkatleri uyanmış olarak dinlemeye başlarlar. Anlatıcı kendini boşa konuşmuş gibi hissetmez.

» Öğrenmeyi de anlatımı da daha eğlenceli bir hâle getirir.

» Öğrenilen bilginin birikimli ilerlemesine olanak sağlar.

İyi Bir Öğretim Materyali Nasıl Hazırlanır?

Bir konuyu muhatap kesim kazandırmada materyalin neden önemli olduğunu ve faydalarını sıraladık. Fakat bu sefer de şu soru belirmiş olabilir zihninizde: “İyi de yapan adam bunu nasıl yapmış?.. Ben olsam aynısını yapabilir miydim?..”

Aşağıda belirteceğimiz püf noktalarla, materyal hazırlamanın hiç de göründüğü kadar zor olmadığını fark edeceksiniz. Bu püf noktalar şunlardır:

► Kazandırılmak istenen hedef davranışı ihtiva edip içeriyor olmalıdır.

►Materyalin nasıl kullanılacağını anlatan bir yazılı bir doküman bulundurulmalıdır.

► Anlatılmak istenen düşünce ile aynı doğrultuda olmalıdır.

► Fiziksel uygunluğa sahip mi? Kullanımı kolay ve kullanışlı olmalıdır.

Ekonomiklik ilkesine uygun olup harcanan para ve zamana değmelidir.

► Hedef kitlenin bilişsel olgunluğuyla aynı düzeyde olmalıdır. Yani ne onların seviyesinden düşük ne yüksek olmalıdır.

► Materyalin boyutları muhatap kitlenin görüp deneyimleyebileceği büyüklükte olmalıdır.

► Mümkünse materyalin birden çok duyu organına hitap etmesi sağlanmalıdır. Örneğin hem canlı renklerle görsel farkındalık hem ses kaydıyla işitsel farkındalık, dokunmaya ve değiştirilmeye elverişlilik gibi.

► Materyalin 3 öğretim alanında uygunluğu söz konusu olmalıdır: Bilişisel – duyuşsal(duygusal)- kinestetik(devinişsel)…

Geldik Örneklere…

Materyalin ne olduğunu kavradıktan sonra dilerseniz canlı örneklerle düşünce ufkumuzun sınırlarını biraz zorlayalım.

1.Harfleri Öğreten Çarkıfelek: Harfler için oluşturulmuş 26 farklı çarkıfelek düşünün. Her saykılda üstünde yazan harfle başlayan İngilizce kelimeler yer alıyor. İngilizceyi yeni öğrenen çocuklar için oldukça kullanışlı bir materyal, sizce de öyle değil mi?

..

.

2. Parmaklarla Dört İşlem: Aşağıdaki resimde görmüş olduğunuz parmakları farklı şekillerde katlayarak çocuğunuza toplama-çıkarmayı kolaylıkla öğretebilirsiniz. Bu uygulama, çocuğun zihninde dört işlemin somutlaşmasını kolaylaştıracaktır.

..

.

3. Aç Gözlü Orta Balık: Farklı boyutlarda iki denizatının ortadaki balığa (eşitsizlik işareti) göre konumlandırılışına bağlı olarak sayılar arasındaki eşitsizliğin anlatıldığı materyaldir. Aç gözlü orta balığın her zaman daha büyük denizatını yemeye odaklandığını düşünebilirsiniz. Özellikle matematik öğretmenleri açısında bulunmaz bir nimet olduğunu düşünüyorum.

..

.

4. Katı Cisimler: Aşağıda çubukların ucunun oyun hamuruyla tutturulmasıyla oluşturulmuş bir geometrik cisimler prototipi görülmektedir. Geometri ve fizik dersinde güvenle kullanabileceğiniz bir uygulama. Bence harika olmuş, yanılıyor muyum? J

..

.

5. Abaküsle Basamak Kavramı: Boncuklarla yapılmış olan abaküs benzeri maketle çocuklara basamak kavramını kolaylıkla öğretebilirsiniz. Yandaki materyale ait görsel yer almaktadır.

..

.

Bu yazımızda öğretim materyallerinin neler olduğundan, neden önemli olduğundan ve sadece okul değil hayatın her alanında farklı yaşlara hitap edebildiğinden bahsettik. Herhangi bir konuyu anlatırken materyal kullanmanın yadsınamaz etkisine dikkat çekip bazı örnekler verdik.

Umarım faydalı bir yazı olmuştur sizler için.

 

___

Yeni yazılarda görüşmek üzere arkadaşlar, hoşça kalınız.

HobiTanit.com

Cevap Gönder

E-posta adresiniz yorumunuzda yayınlanmayacaktır.